Ochrona żubra w Polsce i na świecie.

Żubr jest najlepszym przykładem, jak człowiek może zniszczyć przyrodę, a zarazem jak może jej pomóc.

Obecnie żubr chroniony jest na mocy Ustawy z dnia 16 października 1991 r. (Dz.U. 1991, nr 114, poz. 492) o ochronie przyrody oraz Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 września 2001 r. (Dz.U. 2001, nr 130, poz. 1456) w sprawie określenia listy gatunków zwierząt rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową.

Ochrona żubra rozpoczęła się już za panowania Zygmunta Starego. W 1529 roku w Statutach Litewskich (stanowiących prawo obowiązujące na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego) przewidywano bardzo surowe kary dla kłusowników.

W 1803 roku, gdy Polska znalazła się pod zaborami, car Aleksander I wydał dekret zabraniający polowań na żubry bez jego pozwolenia. Za złamanie zakazu groziły wysokie kary, z karą śmierci włącznie.

Po odzyskaniu niepodległości żubr został uznany za gatunek ściśle chroniony na mocy specjalnego rozporządzenia Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 12 października 1938 roku (Dz.U. 1938, nr 84, poz. 568).

Od 1952 roku objęty został ochroną gatunkową (Dz.U. 1952, nr 45, poz. 307)

Od 1966 roku znajduje się w Czerwonej Księdze wydawanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCNNR) oraz we wszystkich czerwonych księgach krajów, na terenie których występuje.

MIĘDZYNARODOWA UNIA OCHRONY PRZYRODY I JEJ ZASOBÓW. International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN). Założona w 1948 pod nazwą Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody, z siedzibą od 1960 w Morges (Szwajcaria). Od 1956 działalność jej rozszerzono na ochronę zasobów przyrody i zmieniono nazwę. Obejmuje ok. 300 narodowych organizacji naukowych i społecznych (w tym także z Polski) i kilka międzynarodowych. Działa za pośrednictwem kilku komisji i komitetów. Prowadzi działalność oświatową, informacyjną i dokumentacyjną. Organizuje kongresy, konferencje i sympozja. Współpracuje m.in. z UNESCO, FAO, WHO. W 1979 opublikowała program działania na rzecz ochrony żywych zasobów przyrody: Światowa strategia ochrony.

W latach sześćdziesiątych IUCNNR wydawała „czerwone księgi” zawierające ewidencję i standaryzowany opis najbardziej zagrożonych na świecie gatunków ssaków i ptaków. W następnych latach pojawiły się wydania obejmujące inne grupy organizmów, a także zaczęły powstawać regionalne i krajowe odpowiedniki czerwonych ksiąg.

W 1984 na 16. Sesji Zgromadzenia Ogólnego Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCNNR) w Madrycie, w ramach Komisji Ochrony Zwierząt, utworzono grupę ekspertów Bison Specialist Group, której przewodniczącym został prof. Zdzisław Pucek z PAN w Białowieży. Obecnie przewodniczącym BSG na Europę jest dr Wanda Olech z SGGW w Warszawie.

Żubr podlega również „Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk”, sporządzonej w Bernie, 19 września 1979 roku.

To, że możemy podziwiać dzisiaj żubra i oglądać go w jego naturalnym środowisku, jest bez wątpienia zasługą Polski i Polaków.