Powrót na wolność

Do 1950 roku wszystkie żubry nizinno-kaukaskie z Białowieży wywieziono do innych rezerwatów. Pozostawiono tylko osobniki podgatunku białowieskiego (nizinnego).

Pierwsze żubry zostały wypuszczone do polskiej części Puszczy Białowieskiej w 1952 roku.
13 września 1952 wypuszczono dwa byki: POMRUKA i POPASA. Rok później dołączyła do nich samica POJATA z cielęciem-bykiem, PODARKIEM. W 1955 schwytano Pomruka i umieszczono z powrotem w rezerwacie, ponieważ stał się agresywny. W 1956 roku Podarek przeszedł na radziecką stronę Puszczy. Tam został schwytany i przekazany Polakom. Następnie odesłano go do ośrodka hodowlanego żubrów w Smardzewicach. W 1957 schwytano niepłodnego Popasa.
W 1957 roku urodziło się pierwsze cielę na swobodzie. Nadano mu imię POTYCZKA.

Tak więc dla pierwszych wypuszczonych sztuk początki nie były najszczęśliwsze. Jednak stwierdzono, że żubry zaaklimatyzowały się do życia na swobodzie i to utwierdziło hodowców w słuszności decyzji rozpoczęcia wolnej hodowli.

Łącznie w latach 1952 – 1966 wypuszczono 38 sztuk (14 samców i 24 samice), z czego 7 sztuk odłowiono z powrotem jako nierokujące nadziei hodowlanych. Od 1967 zaprzestano wypuszczania dodatkowych osobników.

W 1971 roku liczba żyjących w Puszczy Białowieskiej żubrów osiągnęła liczbę 211 osobników.

W wyniku wieloletnich obserwacji i badań naukowych stwierdzono, że 230 sztuk to górna granica liczebności żubra w Puszczy niewyrządzająca nadmiernej szkody w drzewostanach. Dlatego też tego samego roku rozpoczęto regulację stanu liczbowego. W ciągu kilkudziesięciu lat odłowiono i wysłano z Puszczy Białowieskiej 430 sztuk.