Księga Rodowodowa Żubrów
European Bison Pedigree Book

Jest to tabelaryczne zestawienie rodowodów i historii życia poszczególnych sztuk. Zawiera również datę urodzenia, pełne dane rodowodowe rodziców, nazwę hodowcy oraz daty i miejsca kolejnych przesiedleń.

Księgę sporządza się na podstawie dokumentów oraz w porozumieniu z właścicielami i hodowcami żubrów na całym świecie. Każda sztuka żyjąca w hodowli zamkniętej otrzymuje numer rodowodowy (który nadaje redakcja Księgi) i imię (które wybiera hodowca).
Imiona nadaje się w sposób umożliwiający identyfikację hodowli, w której poczęty został żubr. Pierwsze dwie litery imion są zarazem literami rozpoznawczymi hodowli.

Dla przykładu żubry, których imiona rozpoczynają się na:

PL - pochodzą z hodowli w Pszczynie i oboje rodzice mają imiona rozpoczynające się na PL (PLANET, PLISCH)
PO - pochodzą z innych ośrodków w Polsce (POMRUK, POPAS)
KA - zostały odłowione ze stada wolnościowego i włączone do hodowli zamkniętej
PU - mają wszystkie osobniki linii nizinno-kaukaskiej

W stadach wolnościowych prowadzi się tylko rejestrację ilościową (podaje się liczbę osobników).

Taki zapis w księdze:

    F 96 Gatczyna
    M 101 Hagen

oznacza: (F) samica, (M) samiec, (cyfra) numer rodowodowy.

W księdze rodowodowej imiona żubrów linii białowieskiej pisze się wytłuszczonym drukiem, a linii białowiesko-kaukaskiej – normalnym.

Pierwszy raz wydano ją w 1932 roku w Niemczech.
Do wybuchu II Wojny Światowej ukazały się trzy wydania księgi. Po wojnie redagowanie przejął dr Jan Żabiński, a pierwszy zeszyt w Polsce wydano w 1947 roku w Warszawie. Księgę prowadzi Państwowa Rada Ochrony Przyrody. Obecnie wydawana jest w Białowieży pod redakcją dr Jana Raczyńskiego w dwóch językach: polskim i angielskim.

Doc.dr JAN ŻABIŃSKI (1897–1974) zoolog, fizjolog, hodowca. Od 1929 roku do 1950 organizator i dyrektor Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Warszawie, w 1937 roku został prezesem Międzynarodowego Towarzystwa Ochrony Żubra. W latach 1946-1965 redaktor Księgi Rodowodowej Żubrów. Od 1947 członek Państwowej Rady Ochrony Przyrody; popularyzator nauk biologicznych. Wygłosił ponad 1,5 tys. prelekcji radiowych, wydał liczne artykuły i felietony, ok. 60 książek popularnonaukowych (np. Z życia zwierząt, t. 1–5 1964–67). Będąc dyrektorem warszawskiego Zoo w czasie okupacji, uratował z Getta i udzielił schronienia kilkudziesięciu Żydom, zorganizował na terenie ogrodu hodowlę trzody chlewnej, przeznaczonej na jedzenie dla potrzebujących, równocześnie w tajemnicy przed okupantem w budynkach Zoo produkowano broń na potrzeby Powstania Warszawskiego.